Centurie praktyczne gnostyckie i teologiczne których autorem jest  św. Niketas Stetatos  omawiają – chociaż w sposób mało systematyczny – trzy etapy życia duchowego, ujęte na wzór nauki Ewagriusza. Pierwszy – to asceza ciała, zwana życiem czynnym, działaniem lub praktyką (práxis), wiodącą do opanowania namiętności. Drugi stanowi kontemplacja (theoría) stworzeń, a więc poznanie naturalne, związane z wysiłkiem i ascezą umysłu. O tym stopniu Niketas jedynie wspomina, zapewne dlatego, że w jego nauce odgrywa on niewielką rolę. Trzeci etap – to teologia (theo­logía), oznaczająca mistyczne poznanie Boga. Przy wszystkich stopniach autor zaleca nieustanną modlitwę, nadaje też wielkie znaczenie skrusze, wyrażonej przez łzy (łez nie należy rozumieć jedynie w sposób przenośny!). Studycki mnich nie wspomina jednak w sensie ścisłym o modlitwie Jezusowej, chociaż to, co wiadomo o jego mistrzu, pozwala sądzić, że ją praktykował.

[źródło: Filokalia, teksty o modlitwie serca]

Fragmenty dzieła pt. „Centurie praktyczne gnostyckie i teologiczne” znajdziesz poniżej: