św. Grzegorz z Synaju, Grzegorz Synaita (ur. ok. 1280 w Klazomenaj, zm. 27 listopada 1346) – święty prawosławny, mnich, odnowiciel hezychazmu, nauczyciel i propagator modlitwy serca.
Urodził się w Kladzomenai na zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej. Znalazł się w niewoli tureckiej, gdy zaś wykupili go chrześcijanie, udał się na Cypr i został mnichem. Przebywał także na Synaju oraz na Krecie, gdzie niejaki Arseniusz wprowadził go w praktykę straży umysłu, czujności serca i czystej modlitwy. Wreszcie udał się na Górę Atos. Tam zetknął się z życiem monastycznym, które – jak pisze Nikodem Hagioryta w Filokali – potrzebowało wówczas duchowego odrodzenia. Skupione było bowiem na zachowywaniu surowej ascezy, praktyce cnót i przestrzegania reguły zakonnej. Zapomniano natomiast całkowicie o tym, co najważniejsze i do czego należy dążyć: o żywej więzi z Bogiem (mistyce) i kontemplacji.
Grzegorz starał się wnieść nowego ducha w praktyki mnichów. Przede wszystkim rozpowszechniał naukę o nieustannej modlitwie Jezusowej, jaką zdobył na Synaju i Krecie, Przyczynił się przez to do odrodzenia życia kontemplacyjnego. Pod wpływem zagrożenia tureckiego, musiał jednak opuścić Atos (ok. 1325r.). Życie zakończył w Macedonii, gdz