Czterdzieści rozdziałów o czujności – to zbiór krótkich pouczeń publikowanych jedynie w Filokalii, których autorem jest św. Filoteusz z Synaju. 
Filoteusz, duchowo bliski Janowi Klimakowi, przywiązywał większą wagę do nieustannego powtarzania krótkich modlitw, skierowanych do Jezusa. Był mniej spontaniczny i poetycki od Hezychiusza, ale bardziej pouczający i precyzyjny. Jego styl wyróżnia prostota i czystość.
W stosunku do Hezychiusza, Filoteusz wyraźniej też podkreślał rolę spełniania przykazań w życiu duchowym. Stawiał je na równi z opanowaniem umysłu. Tym niemniej w Rozdziałach o czujności znajdują się wszystkie główne tematy duchowości synajskiej: straż serca, wewnętrzna czujność i uwaga, pokora i posłuszeństwo, nieustanna pami